Penthesilea

Ihlamur ve Çınar Ağacı
69 × 23 × 20 cm
2021

____

Savaşta kendisini öldüren Akhilleus’un tam o ölüm anında âşık olduğu Amazon Kraliçesi Penthesilea’nın Ege topraklarına ait mitolojik öyküsüdür. Heykeltıraş bu trajediye kanla değil; dingin, gözleri kapalı bir usta kabulüyle yaklaşarak esere bilge bir anlatıcı rolü yükler. Ihlamurun açık teni ile çınarın koyu damarları yüzün iki yanını farklı ışık oyunlarında bırakırken akan saçlar şu soruyu sorar: Hakikati görmek için neden hep geç kalıyoruz?

İçimizdeki Arena

Dişbudak, İncir, Zeytin ve Dut Ağacı
56 × 50 × 22 cm
2026

____

Ayhan Tomak’ın dört farklı ağacı harmanladığı bu eser, zıtlıkların aynı anda yaşandığı, meraklı bakışlarla örülmüş bir çatışma ve uyum dünyasıdır. Adeta bir arena ortamı gibi sarsıcı ve gerilimlidir; tıpkı hayatın kendisi gibi. Karşı karşıya duran çehreler, ilk karşılaşmadaki iki varlık gibi birbirini yoklar, tartar. Sevmekle savaşmak, kavga etmekle özlem gidermek arasındaki o ince, ürkek sınır çizgisi bu formda hayat bulur. Eser, dışarıdaki meydan okumaların değil, insan ruhunun kendi içinde kurduğu o asıl büyük arenanın ve derin yoklamanın sahici bir tasviridir.

Ardımda Kalanlar

Ihlamur Ağacı
58 x 52 x 22 cm
2023

____

Sırtı bize dönük, başı hafifçe geriye çevrilmiş bir insan figürü; gitmekle bakmak arasında kalan o tek bir saliseyi dondurur. Eser iki zıt katmandan oluşur: Altta ateşte yakılmış, geride bırakılan fırtınalı geçmişi simgeleyen koyu bir kütle; yukarıda ise pürüzsüz, kırılgan ve açık renkli ıhlamur. Ihlamurun yumuşaklığı yüzdeki o hüzünlü ve kararsız ifadeyi bir nefes kadar hafif kılar. Beden geleceğe doğru adım atarken, bakışın ardımızda görünmeyen ama bizi hep geri döndüren o geçmişe takılmasının hikâyesidir.

Gökyüzü

Kayın Ağacı
115 x 40 x 20 cm
2026

“Efes Artemisi’ni müzede gördüğümde karşısına geçip uzun süre ona baktım. O özgüvenli duruşu ve bakışıyla karşısındaydım. Yüzündeki tebessümle beni anladığını hissettiriyordu. Bu özgüvenli bakışıyla eser ortaya çıktı. Hikâyenin devamını, gökyüzüne bakarak sürdürmemi istedi ve bu eser çıktı ortaya. Birçok kültürde bu duruşun varyasyonu vardır. Anadolu Artemisi’nden miras kaldığını hissediyorum…
Kaygısız, duru ve umarsız.
‘Gökyüzü sınırımızdır. Gökyüzü senindir, gökyüzü herkesindir’ der gibi…
İçimizdeki gökyüzü bize açılmış oldu…”  — Ayhan Tomak

Ayhan Tomak bu figürü, Efes Artemisi’nin müzede karşısına geçip uzun uzun baktığı o özgüvenli duruştan yontmuş. Kollar iki yana açık, yüz göğe dönük. Figür ne bir şey çağırıyor ne de birini uğurluyor; kaygısız, duru ve umarsız duruyor. Anadolu’nun kadim Artemis’inden kalan bir miras — binlerce yıl önce de bu topraklarda birileri aynı güvenle göğe bakmıştı. Gökyüzü burada bir sınır değil. Kimsenin sahiplenemediği, herkesin ortak olduğu açık bir alan: gökyüzü senindir, gökyüzü herkesindir. Sergiyi kapatan Artemis aynasıyla da sessizce konuşur — biri tanrıçanın duruşunu, diğeri onun bakışını taşır. İkisi arasında, insanın içindeki o dingin gökyüzü.

İçimdeki Ben “Zenobia”

Zeytin Ağacı
85 x 63 x 23 cm
2026

Zeytin ağacı yaşlandıkça burkulur, içi boşalır ve derin kovuklar açar ama yine de pes etmeyip yaşamaya devam eder. Tomak, zeytinin bu doğal girift dokularını ve boşluklarını kapatmamış; aksine onları yüzün gölgeleri, gözleri ve bakışları hâline getirerek formun ağacın kendi dokularından doğmasını sağlamıştır. Adını kadim topraklardan alan bu yüz, pürüzlerini gizlemeyen en dürüst içsel yüzleşme anımızdır. Kimsenin görmediği, ama kendi içimizde göz göze geldiğimiz o en dürüst benliğimizdir.

Eylül – Sev / ahşap

Dut Ağacı
46 x 30 x 19 cm
2026

“Uyumaya hazırlanırken doğa sonbaharda, yapraklar ağacın dalından koparak toprağa düşer ve dönüşmeye, arınmaya başlar.
Koptuğu yere doğru tekrar dönebilmesi için, ilkbaharda doğanın uyanma sürecine bağlanır. Doğa tekrar uyanırken ilkbaharda, dönüş yolculuğuna başlar yaprak.
Suyla ağacın gövdesine yürürken, koptuğu ağaca besin, yaşam kaynağı olur.
Yaşamla ölüm arasındaki bu döngüye, doğanın ritmi de denebilir, paylaşımı da,
sevmek de, sevilmek de…
SEV”
— Ayhan Tomak

Meydandaki devasa korten metal anıtın, avuç içine sığan ahşap kardeşidir. Sanatçının doğadaki uyanma sürecine ve yaprağın suyla ağacın gövdesine yürümesine dair kurduğu felsefe, bu kez dut ağaçlarının sıcaklığında hayat bulur. Alt kısımdaki taş kaidenin tamamen ham bırakılmasıyla, el emeğiyle biçimlenmiş yaprak formu doğanın kaba hâliyle yüzleşir; kopuşun bir son değil, doğanın paylaşım ritmine ortak bir dönüşüm olduğunu gösterir.

Mutlu Son

Kayın Ağacı
190 x 45 x 45 cm
2022

____

Biri simsiyah yanmış, diğeri ise kayının kendi açık renginde iki gövde alttan başlayarak birlikte burulup yükselir ve en tepede tek bir düğüm olur. Sanatçı, ateşin kararttığı kömürleşmiş dokuyu gizlememiş ve cilalamamıştır. Buradaki “mutlu son”, hiç yara almamış olmak değil; aksine yanmış olan yarının da bütünü tamamlayan ve diğerini taşıyan asıl parça olduğunu kabul etmektir. En tepeye ulaşmak, ancak iki yarının da ortak hareketine sadık kalmasıyla mümkündür.

Ben Yanmasam “Sen & Ben”

Kızıl Ağaç
36 x 23 x 23 cm
2023

___

Tek bir insan başı, tam ortasından bıçak gibi keskin bir çizgiyle ikiye ayrılmıştır. Yarısı yangının külleriyle simsiyah, kömürleşmiş ve çatlaklarla dolu; diğer yarısı ise el değmemiş kızılağacın pürüzsüz sıcaklığıdır. Tomak, “sen” ve “ben”i karşı karşıya değil, tek bir gövdede iç içe koyarak bize asıl barışın ötekini kendimizden ayrı sanmayı bıraktığımızda başladığını fısıldar.

Hayat Ağacı

Kayın Ağacı
127 x 103 x 35 cm
2025

_____

Kökleri ve dalları aynı hevesle, aynı dairesel ritimle açılan bir form. Üstte dallar bir taç gibi çözülürken, altta kökler aynı hızla tabana yayılır. Sanatçının kendi ifadesiyle, Anadolu Mitolojisi ve Helenistik Dönem izlerini kendi yorumuyla harmanladığı bu çalışma, almakla vermek, beslenmekle büyümek arasındaki o kusursuz dengeyi kayının sıcak damarlarıyla tek bir nefeste anlatır. Meydandaki Barış Ağacı ile sessiz bir akrabalık kurarak barışın can verdiği hayatı selamlar.

Lupe

Gürgen, Kayın ve Meşe Ağacı
65 x 44 x 36 cm
2011

___

Başın öne eğilmesin
Aldırma gönül, aldırma
Ağladığın duyulmasın
Aldırma gönül, aldırma
— Sabahattin Ali

Sanatçının bu heykel için bizzat seçtiği Sabahattin Ali şiiri, kederi yok saymayı değil, ona teslim olmamayı anlatır. Tomak tam bu şiirsel aralığı yontmuştur: Baş öne eğiktir, yüz bizden gizlenmiştir ama beden dimdik ayakta durur. Gürgen ve kayının damarları bu eğilişin yönünde akarak forma ağacın kendi ritmini verir. Yenilginin değil, vakur bir yorgunluğun; sessizce taşınan insani dertlerin ve ayakta kalma direncinin heykelidir.